nieuwsbrief

Inschrijven op de gratis nieuwsbrief

 

04.08.2011 "Biobrandstoffen moeten wijken voor voedselzekerheid"

In opdracht van het Committee on World Food Security beschrijven experts in het rapport 'Price volatility and food security' de oorzaken en gevolgen van hogere en meer volatiele voedselprijzen en doen zij beleidsaanbevelingen. Opvallend is de zware uithaal naar biobrandstoffen. "Overheden maken best komaf met beleidsdoelstellingen voor biobrandstoffen en subsidies voor de biobrandstofindustrie", luidt het.

De volatiliteit van voedselprijzen staat hoog op de politieke agenda en is dit jaar een prioriteit voor de wereldleiders van de G20. Ook het VN-forum 'Committee on World Food Security' buigt zich over de problematiek. Op de bijeenkomst in oktober zal het comité de problematiek bespreken aan de hand van een in juli verschenen rapport waarin het High Level Panel of Experts on Food Security and Nutrition een analyse maakt van het probleem en aanbevelingen formuleert.

Prijsvolatiliteit van landbouwgrondstoffen ondermijnt de voedselzekerheid en is een extra obstakel voor ontwikkelingslanden die economische groei en armoedereductie nastreven. "Decennialang waren voedselprijzen historisch laag, maar sinds 2007 hebben we te maken met significant hogere en meer volatiele prijzen", zeggen de experts.

Door de vrijmaking van de handel, zijn voedselprijzen veel sterker georiënteerd op de wereldmarkt dan bij de vorige voedselcrisis in de jaren '70. Dat de wereldmarkt aan meer volatiliteit onderhevig is, kan te wijten zijn aan speculatie, handelsbeleid en vraagelasticiteit. Van die drie is de rol van speculatie op termijnmarkten de meest controversiële. Of speculatie al dan niet aanleiding geeft tot zeepbellen, daar spreken de experts zich niet over uit. Zij stellen alleen vast dat de meningen daarover uiteen lopen.

Het effect van biobrandstoffen op de vraag naar landbouwgewassen en het effect van handelsbelemmerende maatregelen zoals exportrestricties, is volgens het rapport veel minder voor discussie vatbaar. De prijsschok van landbouwgrondstoffen in 2007-2008 wijten de experts voor een groot stuk aan de subsidiëringspolitiek voor biobrandstoffen van de VS en de EU en de handelsbelemmeringen die veel staten uitvaardigden als reactie op de hoge voedselprijzen.

Bovendien is de voedselvraag minder prijselastisch geworden door de stijging van het inkomen. "Hoe welvarender een consument is, hoe minder waarschijnlijk dat hij minder gaat consumeren als gevolg van een prijsstijging", luidt het. Een hoger welvaartspeil wereldwijd kan de markten dus meer volatiel maken.

Schiet het aanbod tekort, dan zijn het de armste bevolkingsgroepen die hun voedselvraag moeten terugschroeven om de markt weer in evenwicht te brengen. "Dit onevenwicht wordt nog versterkt door de subsidiëring van biobrandstoffen die de biobrandstofindustrie minder gevoelig maken voor prijsstijgingen van de grondstoffen", waarschuwt het rapport.

De huidige voedselcrisis en die in de jaren '50 en '70 hebben gemeen dat zij volgden op een langdurige periode van lage voedselprijzen waardoor er weinig animo was om te investeren in de land- en tuinbouwsector. Uiteindelijk worden de voedselvoorraden zo krap dat de prijs piekt en investeren in landbouw opnieuw interessant wordt.

Maar de experts zijn niet blind voor een andere mogelijke verklaring: de huidige prijsstijgingen zijn volgens die theorie een eerste signaal dat wijst op een langdurige schaarste die de landbouwmarkten gaat treffen. "Overproductie in de landbouw, die het gevolg was van het gebruik van goedkope natuurlijke hulpbronnen en ondersteund werd door landbouwsubsidies, is verleden tijd. Daarmee komt een einde aan een nooit geziene toename van de voedselproductie", luidt het onheilspellend.

"De mate waarin een bevolking getroffen wordt door prijsvolatiliteit op de internationale markten, verschilt sterk van land tot land", meent het expertenpanel. Sommige ontwikkelingslanden kampen met erg volatiele voedselprijzen, ook wanneer de wereldmarkt stabiel is, zoals dat het geval was tussen 2000 en 2007. Beleidsaanbevelingen voor arme landen zullen dus aangepast moeten zijn aan de situatie ter plaatse en elk land doet er goed aan om een eigen strategie voor voedselzekerheid te ontwikkelen.

Multilaterale handelsakkoorden met meer aandacht voor voedselzekerheid, voor de verschillen tussen WTO-leden en de bijzondere noden van ontwikkelingslanden, zijn volgens het rapport meer noodzakelijk dan ooit. Het expertenpanel adviseert het Committee on World Food Security om te onderzoeken of internationale samenwerking mogelijk is om wereldvoedselvoorraden aan te leggen en regels uit te vaardigen voor het efficiënt beheer van die voorraden. Het voorstel van verschillende internationale organisaties aan de G20 voor een beter en meer transparant systeem voor informatie over voedselvoorraden, wordt op applaus onthaald.

Transparantie en meer regulering is ook een noodzaak voor wat speculatie op termijnmarkten betreft. Gelet op de grote claim die biobrandstoffen op landbouwgewassen leggen, wordt aangeraden dat landen hun beleidsdoelstellingen voor biobrandstoffen zouden opbergen en dat ze de biobrandstofindustrie niet langer zouden subsidiëren. Overheden krijgen de raad om langdurig te investeren in voedselproductie en tevens na te gaan hoe voedselverliezen vermeden kunnen worden.

In de toekomst zou de voedselprijs best alle kosten weerspiegelen, ook die van het gebruik van niet-hernieuwbare hulpbronnen. Dat zou kleinschalige landbouwbedrijven van een eerlijker inkomen verzekeren en de agro-industrie doen meebetalen aan de kosten die aan industriële landbouw verbonden zijn.

Meer info: Price volatility and food security

Bron: eigen verslaggeving

Volg VILT ook via