In 2007 inde de landbouwcoöperatie van het dorpje Vamos honderdduizenden euro's aan productiegerelateerde subsidies. Luidens hun subsidieaanvraag zouden de bomen er drie keer meer olijfolie voortgebracht hebben dan de gemiddelde opbrengst van één à drie liter olijfolie per jaar. De landbouwsubsidies op Kreta waren bestemd voor 57 boeren, maar ze kwamen finaal in de zakken terecht van werknemers van de landbouwcoöperatie, of in die van lokale politici en hun familieleden. 

De boeren zelf zagen vaak geen cent, al werken hun bankrekeningen soms misbruikt om de onrechtmatig verkregen subsidies wit te wassen. De fraude kwam aan het licht toen een kleine olijfboer op straat kopies vond van lijsten met subsidieclaims. Wellicht had iemand die daar te vondeling gelegd om de landbouwcoöperatie te treffen. Volgens de boer was hij niet de eerste die op de papieren stootte, maar niemand anders durfde ze naar de rechter brengen.

Europa eist nu 375.000 euro terug van de landbouwcoöperatie. Speurders van Olaf, de antifraudedienst van de Europese Commissie, vrezen dat tientallen miljoenen euro's verloren gegaan zijn bij vergelijkbare subsidiefraudes met landbouwcoöperaties. "In bepaalde landen geven landbouwers systematisch het beheer van hun financiën uit handen", zegt Jörg Wojahn, de woordvoerder van Olaf. "Dat loopt meestal goed af, maar waar coöperaties in handen vallen van mensen met kwade bedoelingen ontstaat een stevig risico".

Wojahn durft nog niet spreken van een wijdverspreid fraudesysteem, maar predikt wel oplettendheid. Michael Mann, de woordvoerder van de Commissie over landbouwzaken, maakt zich niet al te veel zorgen. "Het systeem van subsidies die berekend worden op basis van de productie moet tegen 2012 uitgedoofd zijn", reageert hij.

Grote landbouwcoöperaties in het noorden van Europa zijn vaak gefuseerd tot grote conglomeraten. Maar hoe zuidelijker in Europa, des te warriger wordt de administratie van de landbouwsector en zijn subsidiestromen. En des te machtiger worden de lokale landbouwcoöperaties, die niet zelden door de lokale burgemeester voorgezeten worden. 

De Europese Unie wilde de coöperatieven graag inschakelen in zijn streven naar een beter landbouwbeleid en efficiëntere bedrijven, maar volgens De Morgen dreigt de fraude op Kreta die plannen weer op de helling te zetten. In 2007 werden in Italië al 45 mensen gearresteerd na een grootschalige citrusfraude. In 2008 pakte de politie in Italië nog eens 80 mensen op na een tabaksfraude, en wat later stootte de Portugese politie op twee coöperaties van bananentelers die op Madeira samen één miljoen euro aan belastingen ontdoken hadden.

bron De Morgen

29/12/2009