nieuwsbrief

Inschrijven op de gratis nieuwsbrief

 

28.09.2012 MO houdt agroparken en stadslandbouw tegen het licht

Agroparken en stadslandbouw zijn twee uiteenlopende landbouwmodellen, die beide een antwoord kunnen bieden op de voedselvraag van de groeiende stadsbevolking. MO onderzocht beide systemen en komt tot de conclusie dat consumenten en burgers mee zullen bepalen hoe landbouw er in de toekomst zal uitzien, “afhankelijk van het voedsel dat ze vragen en het landschap waarin ze willen leven”.

Het aantal boeren daalt en de stedelijke wereldbevolking stijgt. De huidige landbouwsystemen zullen volgens MO niet aan de toenemende vraag naar voedsel kunnen voldoen, gezien de beschikbare ruimte, watervoorraad en andere grondstoffen steeds schaarser worden en de klimaatverandering de systemen verstoort. “De landbouw van morgen zal er dus helemaal anders uitzien”, klinkt het.

Twee mogelijke systemen, die steeds meer vorm krijgen, zijn agroparken en stadslandbouw. Het eerste betreft hoogtechnologische (mega)clusters van agrovoedingsbedrijven op een beperkte oppervlakte, meestal strategisch gelegen aan havens en snelwegen en dicht bij grote steden. “De essentie van agroparken draait om schaalvergroting en het samenbrengen van bedrijven in de agrosector, gecombineerd met het zo ecologisch mogelijk maken van alle stromen van energie, grondstoffen en afval”, schrijft MO. “De hele voedselketen wordt er geconcentreerd: zowel productie (dierlijk, plantaardig, aquacultuur) als reststroomverwerking (vergisting, compostering, algen- of champignonkweek), voedselverwerking, verpakking en transport. Dit liefst dichtbij de consument, zodat ook bespaard wordt op voedselkilometers.”

Gezien aan voorwaarden als oppervlakte en strategische ligging vaak moeilijk kan worden voldaan in Westerse landen, worden vooral in de opkomende economieën veel plannen gemaakt. Zo worden de mogelijkheden onderzocht in China, India, Mexico, Egypte, Thailand, Taiwan, Vietnam, Oekraïne en Zuid-Afrika. In ontwikkelde landen gaat het concept van agroparken meer om een herschikking van de bestaande landbouw, wat allerlei tussenoplossingen vraagt. “Maar ook in het Westen moet de landbouw gereorganiseerd worden, want in de rurale gebieden waar die vandaag zit, stoot hij op zijn grenzen.” In onze regio werden bovendien al enkele agropark-initiatieven uitgewerkt, zoals Biopark Terneuzen, Greenport Venlo, Nieuw Prinsenland in Zuid-Nederland en Agriport A7 in Noord-Nederland.

Maar agroparken hebben ook nadelen. “Zo blijft er de immense schaal, het gebruik van monoculturen met verhoogde risico’s op besmetting tot gevolg, en de hoogtechnologische applicaties die slechts voor een kleine groep toegankelijk zijn en handenvol geld kosten. De schaal moet bovendien groot genoeg zijn om rendabel te zijn, maar in tijden van crisis is dat helemaal niet zo eenvoudig.”

Op die problemen biedt stadslandbouw dan weer een antwoord. Bij stadsmoestuinen geldt niet zozeer het macro-economische resultaat, maar het sociale en culturele effect. “Het maakt mensen opnieuw bewust van de kwaliteit en de waarde van voedsel en het creëert een draagvlak voor een groter bewustzijn omtrent het hele voedselsysteem en onze relatie met voedsel”, stelt Velt-directeur Jan Vannoppen in het artikel. Verder zorgt het voor sociale cohesie, positieve gezondheidseffecten, ontspanning en een prettige omgeving. “Deelnemers aan moestuinen zijn zowel armere gezinnen, voor wie de opbrengst een belangrijke bijdrage vormt aan het gezinsbudget, maar ook hoger opgeleiden die gevoelig zijn voor gezonde voeding en ontspanning en sociaal contact zoeken.”

Brussel, Antwerpen, Gent en andere Vlaamse steden kennen intussen al enkele succesvolle stadsmoestuinen. In Brussel kan het begeleidingsaanbod van vzw Le Début des Haricots zelfs de vraag niet meer volgen. New York blijft evenwel wereldwijd koploper, gevolgd door Berlijn.

“Welke vormen de landbouw van de toekomst ook aanneemt”, besluit MO, “hij zal moeten rekening houden met de impact op de aarde, de bodem, het water, de biodiversiteit en de mens. Het antwoord op de vraag hoe landbouw er zal uitzien, hangt bovendien niet alleen af van de procenten maar ook van de consumenten en burgers: welk voedsel zij vragen en in wat voor landschap en leefomgeving zij willen wonen.”

Meer info: Agroparken en stadstuiniers

Bron: MO

Volg VILT ook via