De vraag naar prijstransparantie leeft al een lange tijd in de land- en tuinbouwsector. Op federaal niveau werd een prijzenobservatorium in het leven geroepen dat zich vooral richt op de marges die de verschillende schakels in de voedingsketen realiseren. Ook Vlaanderen wil zijn bijdrage leveren aan de prijstransparantie en focust zich op de prijsvorming binnen de landbouwsector zelf.

Om die in kaart te brengen, heeft de Vlaamse landbouwadministratie een discussiedocument voorbereid waarin de prijsvormingmechanismen in de verschillende subsectoren van de land- en tuinbouw worden beschreven. “Maar we gaan verder dan enkel een beschrijving. We hebben ook de sterktes en zwaktes ervan willen blootleggen, gekoppeld aan een aantal suggesties tot verbetering van de prijsvorming”, zegt Guy Lambrechts van de landbouwadministratie.

De prijs van de varkenskarkassen wordt bepaald door vier slachthuizen. “Dit zijn de grote spelers op de markt, maar het kan opportuun zijn om nog andere slachthuizen te betrekken in de prijsnotering. Dit zou de representativiteit ten goede komen”, suggereert Lambrechts. Over de praktijken in café La Tourelle is er geen eenduidigheid. “Het ene slachthuis houdt er rekening mee, het andere doet het af als een folkloristisch geven. Alternatieven voor deze prijsvorming blijken niet van de grond te komen”, luidt de conclusie.

Wat de rundveehouderij betreft, wordt de prijs van levende slachtrunderen bepaald op de veemarkten van Ciney en Brugge. “Zo’n veemarkt is de ontmoetingsplaats van vraag en aanbod en is dus per definitie transparant. Maar door het wegvallen van de veemarkt van Anderlecht is de representativiteit verminderd. Ook hebben we niet altijd goed zicht op de manier waarop de marktprijs wordt vastgesteld op deze markten”, zegt Lambrecht. Daarom zou volgens hem een betere en regelmatigere opvolging van de veemarkten die noteringen doorsturen, aangewezen zijn.

In de zuivelsector wordt de prijs bepaald door 17 zuivelbedrijven en een prijzencommissie. Die commissie bestaat uit vertegenwoordigers van de gewesten, de FOD Economie, het BIRB, BCZ en BDF. Volgens de landbouwadministratie is de zuivelmarkt een transparante markt waarbij de prijzen van producten en uitbetaalde prijzen aan producenten op eenvoudige wijze te vergelijken zijn.

“Toch zien wij ruimte om het interprofessioneel overleg tussen landbouwers, zuivelindustrie en distributiesector te bevorderen. Bedoeling is om de competitiviteit en leefbaarheid van die drie instanties te vrijwaren in de aanloop naar het tijdperk voor en na 2015. Misschien kan via interprofessioneel overleg gestreefd worden naar een vergoeding voor elke partner die minimaal de kostprijs dekt?”, vraagt Lambrechts zich af.

Ook voor de periode na 2015 doet de landbouwadministratie een voorstel. “Er kan gedacht worden aan een Europese aanbodsturing via een privaat gestuurd opslagsysteem dat de grootste prijsschommelingen uit de markt kan neutraliseren mits er goede afspraken worden gemaakt met andere grootmachten”, luidt het.

In de graansector worden de producentenprijzen dagelijks gepubliceerd op de website van Synagra. Die worden verkregen van zes makelaars die verondersteld worden een onafhankelijke positie te hebben, de markt goed te kennen en binnen de sector de koper en verkoper samen te brengen. “Dit zorgt voor een transparant systeem. Bovendien is het mogelijk om zowel voor handelaar als voor producent contracten op te maken om zich in te dekken tegen extreem lage of hoge prijzen. Toch kan de controle op deze makelaars nog verscherpt worden”.

Voor de prijsvorming in de sector van verse groenten en fruit zijn de klokverkoop bij veilingen zeer bepalend, alsook de bemiddeling door veilingen. Dit laatste houdt in dat zowel het aantal van een bepaalde kwaliteit van een product, de prijs als de periode van levering vooraf worden bepaald via bemiddelingsafspraken. “Dat is een vrij goed systeem dat een klein aantal zwakheden vertoont. Het komt er dus op aan om die weg te werken en de sterke punten te accentueren”, stelt Lambrechts.

Naast deze belangrijkste sectoren werd ook de prijsvorming in andere sectoren onder de loep genomen: schapen, eieren, pluimvee, suiker en aardappelen. De komende weken worden per subsector werkgroepen bijeengeroepen om over de inhoud van dit document verder te overleggen. “Eerst en vooral zullen we met de verschillende betrokken partners trachten dit document te vervolledigen. Daarna willen we bekijken waar de prijsvorming mank loopt en hoe we dit kunnen verbeteren”, licht Peeters toe.

Volgens de minister-president is het zeker niet de bedoeling om een eenduidig prijsmechanisme voor alle sectoren op te leggen, wel om een eerlijke en duurzame samenwerking binnen de keten te realiseren. “Ik reken ook op de medewerking van alle betrokken actoren. We willen vooral tot een oplossing komen die door iedereen gedragen wordt”, aldus Peeters.

Volgens hem moeten er tegen het eind van het jaar voorstellen ter verbetering van het prijsvormingmechanisme op tafel liggen. “De crisis dwingt ons om snel te handelen, maar met de botte bijl door heel dit document gaan, zou ook niet tot de gewenste resultaten leiden”, zegt Peeters. Hij verwacht dan ook dat de eerste beleidsmaatregelen begin volgend jaar kunnen genomen worden.

bron eigen verslaggeving

29/10/2009