De eerste pijler van het GLB bestaat voor het overgrote deel uit rechtstreekse steun aan de landbouwers die is losgekoppeld van de productie door middel van de bedrijfstoeslag. Die bestaat uit en wordt toegekend via een aantal toeslagrechten. Dit kunnen gewone toeslagrechten zijn, maar ook braakleggings- of speciale toeslagrechten. Zo’n toeslagrechten zijn verhandelbaar. Worden ze drie jaar achter elkaar niet geactiveerd, dan vervallen ze aan de nationale reserve.

Naast de toeslagrechten wordt ook rechtstreekse steun aan de landbouwbedrijven uitgekeerd op basis van zoogkoeienpremie en de slachtpremie kalveren. Zij zijn wel nog gekoppeld aan de productie. Tot slot zijn er nog een aantal gekoppelde plantaardige premies zoals voor eiwithoudende gewassen, voor energiegewassen, voor noten en voor zaaizaadvermeerdering. Daarvoor worden geen individuele rechten toegekend.

In 2008 werd in totaal 268,13 miljoen euro rechtstreekse steun uit de eerste pijler van het Europees landbouwbeleid uitbetaald aan de Vlaamse land- en tuinbouwers. Dat betekent gemiddeld 11.243 euro per bedrijf. Via de toeslagrechten werd 227,5 miljoen euro (85%) uitbetaald, via de zoogkoeienpremie 29,5 miljoen euro (11%) en via de slachtpremie kalveren 5,9 miljoen euro (2%). Aan de overige gekoppelde premies was een bedrag verbonden van ruim 840.000 euro.

Binnen de toeslagrechten hebben de gewone toeslagrechten een aandeel van 99 pct. De gemiddelde waarde van een toeslagrecht bedroeg in 2008 477 euro. Het aantal braakleggingstoeslagrechten en speciale toeslagrechten is van een veel kleinere orde, hoewel de waarde per speciaal toeslagrecht met gemiddeld 2.391 euro veel hoger is.

In 2008 hebben 2.110 bedrijven 25.746 toeslagrechten overgelaten ter waarde van bijna 12,5 miljoen euro. Dat is ongeveer 5 pct van het totale aantal en de totale waarde van de toeslagrechten. Zo goed als alle overgelaten toeslagrechten zijn gewone toeslagrechten en 98 pct wordt definitief overgedragen zonder grond. Aan de nationale reserve werden 845 toeslagrechten verplicht afgestaan afkomstig van 409 bedrijven omdat ze drie jaar na elkaar niet geactiveerd werden. De waarde ervan bedroeg 291.747 euro.

Wat de zoogkoeienpremie betreft, werden in 2008 door 563 bedrijven 7.672 premierechten overgelaten, ofwel aan andere landbouwers ofwel aan de nationale reserve. In totaal werden 7.795 zoogkoeienpremierechten overgenomen door 696 bedrijven. Het grootste aantal landbouwers dat toeslagrechten of premierechten overlaat of verplicht afstaat aan de nationale reserve is 65 jaar of ouder. Het zijn vooral de jongere landbouwers die de rechten overnemen.

De rechtstreekse steun is ongelijk verdeeld tussen de bedrijven. De 20 pct bedrijven met de hoogste steun per bedrijf ontvangen 56 pct van de steun, terwijl de 20 pct bedrijven met de minste steun slechts 1,3 pct van de steun ontvangen. West-Vlaanderen – en in iets mindere mate ook Oost-Vlaanderen – hebben het grootste aandeel bedrijven en het grootste aandeel van de rechtstreekse steun. Het verschil tussen het aandeel bedrijven en het aandeel steun volgens provincie is niet zeer uitgesproken.

In vergelijking met 2007 is er een toename van de rechtstreekse steun als gevolg van hogere rechtstreekse steun voor suikerbieten en cichorei ter compensatie van de verdere afbouw van de markt- en prijssteun. Het aantal landbouwers neemt af, wat een gevolg is van de ‘normale’ structurele evolutie. De gemiddelde steun per bedrijf neemt daardoor toe. Het belang van de speciale toeslagrechten neemt, net zoals bij voorgaande campagnes, af.

Meer informatie: Rapport 'Analyse van de rechtstreekse steun uit Pijler I aan de landbouwer: campagne 2008'

bron eigen verslaggeving

06/04/2010