nieuwsbrief

Inschrijven op de gratis nieuwsbrief

 

08.11.2017 Barunoot heeft de Cerrado meer te bieden dan soja

De Cerrado in Brazilië, een savanne van 2 miljoen km² met een enorme biodiversiteit, is in tegenstelling tot het Amazonewoud amper beschermd en wordt in snel tempo ontbost. Monoculturen soja en eucalyptus nemen de plaats in van de oorspronkelijke vegetatie. Wervel brengt dat onder de aandacht en verwijst naar het eindwerk van een herborist om aan te geven dat er alternatieven zijn. Voor het ecosysteem in de Cerrado en voor de lokale boerengemeenschap is de teelt van inheemse gewassen zoals de Barunoot veel interessanter dan een bulkproduct als soja, zeker als de verwerking in eigen beheer kan gebeuren. Baru is te koop als olie en geroosterde amandel en wordt verwerkt in producten zoals pesto en energierepen.

Olie van de Barunoot geniet (nog?) geen grote naamsbekendheid, maar zou voor de Cerrado van grote betekenis kunnen worden. De savanne in het westen van Brazilië, tweeënhalf keer zo groot als Frankrijk, staat namelijk onder grote druk door ontbossing voor de teelt van monoculturen zoals soja en eucalyptus. Wanneer er aan het Amazonewoud geraakt wordt, dan is de internationale gemeenschap daar alert voor maar de kaalslag in de Cerrado gaat aan het grote publiek voorbij. Niet aan Wervel, de beweging voor een gezonde landbouw die in eigen land actief is en altijd al een bijzondere belangstelling voor Brazilië had.

Jaap Van Nes zet zich bij Wervel in voor projecten die het behoud van het natuurlijk ecosysteem van de Cerrado nastreven. Hij voltooide bij Syntra de opleiding tot herborist met een eindwerk dat de kenmerken en de mogelijkheden van de Barunoot exploreert. Samen met andere lokale planten zoals Pequi en Buriti zou de Barunoot erin kunnen slagen om economie en ecologie in de Cerrado te verzoenen. De noten van de Baruboom bevatten interessante stoffen die benut worden door de lokale bevolking. Volgens Van Nes hebben voedings- en ook medicinale toepassingen van de noot potentieel om op grotere schaal verkocht te worden.

Anders dan bij sojateelt die in handen is van enkele grootgrondbezitters zou de lokale plattelandsbevolking economisch wel kunnen profiteren van de extractie en verkoop van plantenproducten die van nature in de Cerrado voorkomen. “De verscheidenheid aan bruikbare planten en vruchten is er groot”, weet Jaap Van Nes. “Vaak zijn enkel bij de lokale bevolking hun traditionele toepassingen gekend. De Baruboom is inheems in de hele Cerrado-regio. Het hardhout wordt gebruikt voor meubels en constructies, of als brandhout en grondstof voor houtskool. De noten worden gegeten door vee en wilde dieren, en ook geconsumeerd door de lokale bevolking. Ze zijn voedzaam en bezitten medicinale eigenschappen. De inwoners van de Cerrado gebruiken de notenolie als antireumamiddel en menstruatieregelaar.”

Van Nes ziet in de Barunoot een goed voorbeeld van een grondstof met potentieel voor de ontwikkeling van meerwaardeproducten. De baru-amandelen zijn smakelijk en worden meestal geroosterd gegeten. Ook is het een ingrediënt in koekjes, boter, brood, cakes, graanrepen, enz. Olie van de Barunoot heeft toepassingen die vergelijkbaar zijn met olijfolie. De aanwezigheid van anti-oxidanten en het hoog onverzadigd vetzuurgehalte doen onderzoekers vermoeden dat de olie een cholesterolverlagend effect kan hebben.

De noot wordt ook gebruikt als ingrediënt in voedingssupplementen die aangeprezen worden tegen een te hoge cholesterol, hart- en vaatziekten en zwaarlijvigheid. Ook voor de productie van biodiesel kan de Barunootolie geschikt zijn, maar daarvoor zijn grote oppervlakten zoals bij de palmolieplantages nodig. Zo’n monocultuur is per definitie niet duurzaam, en is dus niet de piste die de herborist met Wervel-sympathie voor ogen houdt.

“In Europa is de Barunoot nog zo goed als onbekend”, erkent Jaap Van Nes, “maar er is belangstelling voor Baru-toepassingen vanuit de voedings- en farmaceutische industrie en van organisaties die duurzame alternatieven voor sojateelt willen promoten. De enige juiste weg voor zo’n ontwikkeling gaat via duurzame oogst- en productiemethoden waardoor de populatie Barubomen geen schade ondervindt, maar zich juist kan uitbreiden in de natuurlijke ecologie van de Cerrado.”

Tot voor kort werden Baruproducten enkel regionaal op de markt gebracht. Via Braziliaanse overheidsorganisaties en internationale ngo’s worden lokale boeren nu gestimuleerd om de noten te oogsten en te verwerken tot producten met meerwaarde. Buiten de Cerrado kan je Baruproducten in voedingswinkels en online aanschaffen, waarbij het aanbod varieert van geroosterde amandels en voedingsolie tot verwerkte producten (pesto, energierepen, ijs, likeur, enz.) en olie als grondstof voor de cosmetica-industrie.

Bron: eigen verslaggeving

Beeld: wwf.panda.org

Volg VILT ook via