nieuwsbrief

Inschrijven op de gratis nieuwsbrief

 

18.08.2014 "Er worden te veel aardappelen geteeld"

De prijsnotering van beroepsvereniging Belgapom (aardappelhandel en -verwerking) daalde vorige week naar een nieuw dieptepunt van 10 euro per ton voor de vroege aardappelen. Akkerbouwers worden met regelmaat geconfronteerd met zeer lage aardappelprijzen, maar nu lijkt de crisis in de aardappelmarkt compleet. Het Algemeen Boerensyndicaat trekt zijn conclusies: “Er staan te veel aardappelen. Systematisch het areaal uitbreiden en voor een goede prijs hopen op calamiteiten, maar dan liefst bij de buren, is geen gezonde strategie.” Het overschot moet volgens ABS uit de markt genomen worden, bijvoorbeeld door aardappelen dit najaar samen met maïs in te kuilen.

De situatie op de aardappelmarkt is nog erger dan in 2011. “Toen is de prijs het hele seizoen niet boven de vier euro per 100 kilo geraakt”, rakelt ABS op. Bij de vaststelling dat er meer aardappelen gepoot waren in 2014 had het Algemeen Boerensyndicaat een moeilijk aardappelseizoen voorspeld. De reuze-opbrengsten vanwege de gunstige weersomstandigheden hebben de markt nog meer uit balans gebracht. Ook de kwaliteit van de aardappelen is buitengewoon goed zodat het verwerkingsrendement hoger is. “Tien procent”, dixit ABS, wat wil zeggen dat de industrie tien procent minder aardappelen nodig heeft voor hetzelfde volume eindproduct.

Naar verluidt zijn het de gunstige rendementen van de voorbije twee jaren die akkerbouwers aanzetten tot een uitbreiding van het aardappelareaal. In de vijf Noord-West-Europese aardappellanden (Nederland, Duitsland, Frankrijk, België en Groot-Brittannië) zal de totale productie in de buurt komen van 26 miljard ton aardappelen. Dit is meer dan drie miljard ton boven de geschatte ‘break even ’van de markt. Die bedraagt 22,5 miljard ton. Komt daarbij dat het overschot van de oude oogst gezorgd heeft voor een slechte start van het nieuwe seizoen.

Het boerensyndicaat constateert dat er steeds meer aardappelen op contract geteeld worden zodat de vrije-markt-prijs dieper kan wegzakken omdat aardappelverwerkers minder afhankelijk worden van de vrije markt. Maar de belangrijkste les die ABS uit de rampzalige seizoenstart trekt, is dat er te veel aardappelen geteeld worden.

“Oefeningen in het verleden (2008), om gezamenlijk aanbodbeheersing op vrijwillige basis te realiseren, zijn niet gelukt. Het initiatief van ABS in samenwerking met de Nederlandse Akkerbouw Vakbond stuitte op de grote uitbreidingsdrang van een aantal telers en het gebrek aan collectiviteit onder landbouwers in het algemeen.” Via aardappeltelersverenigingen aan aanbodbeheersing doen, acht ABS theoretisch mogelijk, “maar in België wordt dit sterk bemoeilijkt door het sterk verdeelde landschap van vele telers, handelaars en verwerkers.”

Aardappelboeren krijgen van ABS het advies om zeer waakzaam te zijn voor het (onterecht) afkeuren van op contract geteelde aardappelen wegens kwaliteitsproblemen. “Het kan raadzaam zijn om bij de aflevering van de aardappelen aanwezig te zijn want we weten dat bij lage prijzen op de vrije markt er veel sneller dure gecontracteerde partijen worden afgekeurd.”

Tot slot zet ABS een boompje op over het herstel van het marktevenwicht. Met het dumpen van voedsel heeft de landbouworganisatie om ethische redenen moeite zodat andere oplossingen gezocht worden. “Wij kijken in de eerste plaats in de richting van veevoeder. Als straks het maïsseizoen start, zou het goed zijn dat aardappelen gemengd kunnen worden met de ingekuilde maïs. Ook varkens lusten graag aardappelen. We denken verder aan de aardappelvlokkenindustrie en de vergistingsbedrijven.”

Aan de consumenten is het moeilijk om ook nog eens te vragen meer aardappelen te eten, na de acties rond appels en peren, groenten en vlees. Wat ABS wel vraagt, is om vooral inlandse (hoeve)aardappelen te kopen. “Hiermee levert u een kleine bijdrage aan de lokale landbouwer, die zijn verliezen zo wat kan compenseren.”

Belgapom, de beroepsvereniging voor de Belgische aardappelhandel en –verwerking, is het niet eens met de visie van ABS. “De landbouworganisatie concludeert dat er structureel te veel aardappelen geteeld worden, maar het verhaal zit complexer in elkaar”, zegt Romain Cools, secretaris van Belgapom. Ten eerste is enkel de prijs op de vrije markt ingestort. De contractprijs is wel goed. En ten tweede gaat het om een momentopname. Een aardappelseizoen duurt een heel jaar en bovendien is er de laatste jaren wel goed verdiend door de aardappeltelers.”

Volgens Cools weten de aardappeltelers dat ze zich niet mogen baseren op één seizoen om conclusies te trekken over de rendabiliteit van de teelt. “Anderhalf jaar geleden bereikten de prijzen op de vrije markt recordhoogten tot 300 euro per ton”, legt hij uit. “Ook de contractprijzen zijn de laatste jaren sterk naar omhoog gegaan. Enerzijds door de hoge prijzen op de vrije markt, maar anderzijds ook omdat de aardappelteelt in competitie kwam met andere teelten waarvan de prijzen ook de hoogte ingingen. Denk maar aan de graanteelt.”

Door die hogere contractprijs ziet Belgapom dat steeds meer landbouwers contracten afsluiten. Vroeger werd ongeveer de helft op contract geteeld en de andere helft vrij. “Nu zien we dat het aandeel contracten bij de vroege aardappelen is opgelopen tot 80 à 90 procent en bij de bewaaraardappelen tot 60 à 70 procent”, vertelt Cools. Het is volgens hem dus maar een klein deel van de momenteel geoogste aardappelen die aan de lage prijzen van 10 euro per ton wordt verkocht. Het andere deel vertrekt bij de landbouwer voor prijzen die schommelen tussen de 100 en 120 euro per ton.

Dat er discussies zouden zijn rond kwaliteitsproblemen bij contracten als gevolg van de lage prijs op de vrije markt zoals ABS aankaart, spreekt Romain Cools met klem tegen. “Wij zijn één van de weinige sectoren waar de basiscontractvoorwaarden zijn vastgelegd via een interprofessioneel akkoord. Bovendien streven wij als aardappelhandel en –verwerking naar duurzame groei. Contracten maken een wezenlijk onderdeel uit van die duurzame groei. Het correct naleven van deze voorwaarden is voor onze leden van primordiaal belang”, aldus de Belgapom-secretaris.

Bron: eigen verslaggeving

Beeld: Loonwerk Defour

Volg VILT ook via