nieuwsbrief

Inschrijven op de gratis nieuwsbrief

  
  

20.12.2017 Grote rol voor landbouw in landschapsbehoud Voeren

De samenwerking tussen landbouw, natuur, erfgoed en toerisme moet de streekidentiteit van Voeren versterken. Dat zijn een tiental partners overeengekomen tijdens een studiedag ‘gebiedsgerichte plattelandsontwikkeling’ in Hasselt. "De externe druk op het gebied is hoog, waardoor het typische landschap met haar heuvels, valleien, bossen, weilanden en idyllische dorpjes teloor dreigt te gaan", zegt gedeputeerde Ludwig Vandenhove. Om de kwaliteiten van het landschap te behouden, slaan de partners de handen in elkaar. Ze zetten zich in om een gebiedsgerichte en geïntegreerde aanpak samen vorm te geven en ondertekenden daartoe het charter ‘Samen sterk in de Voerstreek’.

In opdracht van de Vlaamse Landmaatschappij en in nauwe samenwerking met een projectgroep waarvan de gemeente Voeren en het Regionaal Landschap Haspengouw & Voeren deel uitmaken, is gedurende twee jaar wetenschappelijk inzicht vergaard in de veranderingen van het Voerens landschap. Het karakteristieke hellende landschap wordt gekenmerkt door graslanden, bossen, hagen en andere kleine landschapselementen, hoogstamboomgaarden en holle wegen. Door toeristen en recreanten wordt dit landschap erg geapprecieerd, maar het dreigt te verdwijnen omdat de familiale melkveebedrijven onder druk staan. Zij benutten het gras op de hellingen als voeder voor hun koeien, en dragen zo bij aan het behoud en onderhoud van het landschap.

An Digneffe van het Regionaal Landschap Haspengouw & Voeren legt uit wat het onderzoeksteam onder leiding van natuuronderzoeksinstituut INBO precies onderzocht heeft. "We bekeken de uitdagingen op landschappelijk vlak. Uit het onderzoek blijkt dat landbouw, natuur, erfgoed en toerisme heel sterk samenhangen in Voeren." Om die verwevenheid ook in de praktijk om te zetten, ondertekenden Vlaanderen, de provincie Limburg, de gemeente Voeren en middenveldorganisaties, zoals Boerenbond, Natuurpunt, Landelijk Vlaanderen en het Maasbekkensecretariaat, een charter.

De eerste belangrijke stap in het charter is het behoud van het typische landschap in Voeren, maar ook het vrijwaren van de natuur, het versterken van de omgevingskwaliteit en het creëren van een leefbare landbouw. "Iedereen zal het beamen: in de Voerstreek komt men graag op bezoek om te wandelen of om er even tussenuit te zijn", aldus Vandenhove. "Het landschap is er het uithangbord voor het toerisme in de streek." Acht op de tien Voerenaars die door de onderzoekers geïnterviewd werden, erkennen dat het behoud van het karakteristieke landschap belangrijk is voor de toekomst van Voeren. Als argument wordt aangehaald dat niet alleen het toerisme – een belangrijke bron van inkomsten en werkgelegenheid – maar alles en iedereen (inwoners, landbouwers, de natuur, de gemeente) hierbij gebaat is.

Eerder dit jaar liet VILT burgemeester Huub Broers aan het woord. Hij maakte duidelijk dat landbouw, en meer bepaald de lokale melkveehouderij, een cruciale rol speelt in het behoud van het landschap. Tezelfdertijd is landbouw ook een bedreiging want onder impuls van landbouwers en loonwerkers van over de (taal)grens ruimen graslanden op hellende stroken plaats voor maïsakkers. Maïs die bovendien bestemd is voor een biogasinstallatie in Aken, en niet voor de plaatselijke melkveebedrijven.

Dat conflict komt ook naar boven in het onderzoek van INBO, ILVO en VITO. Rundvee dat graast in weiden ondersteunt volgens bijna al de respondenten het Voerense landschap. Meer intensieve veehouderij, waarbij de koeien op stal blijven, en ook maïsteelt voor een biogasinstallatie kan op veel minder begrip rekenen. Anderzijds geven de geïnterviewde melkveehouders, maar ook andere respondenten, aan dat een meer intensieve aanpak noodzakelijk is om economisch rendabel te zijn. Wanneer de bedrijven groter worden, is het te arbeidsintensief om de koeien op de weide te laten en blijven ze dus op stal. Ook het onderhoud van kleine landschapselementen zou (te) veel (tijds)inspanningen van landbouwers vragen.

Sommige respondenten verwijzen naar de Europese natuurdoelen en de ‘rode en oranje brieven’ in het kader van de programmatorische aanpak stikstof als bedreiging voor extensieve rundveehouderij. Over de bosuitbreidingsdoelstellingen die voorzien zijn vanuit de Europese natuurdoelen zeggen Voerenaars dat de benodigde oppervlakte (te) groot is. Ze waarschuwen dat deze doelen en maatregelen de nog bestaande landschappelijke waarden versneld zullen aantasten, vooral omdat melkveehouders getroffen worden terwijl zij het al moeilijk hebben.

Bij de ondertekening van het charter ‘Samen sterk in de Voerstreek’ beloofden de partners meermaals per jaar samen te komen om de Voerstreek te helpen met haar ambitie om een sterke natuurlijke en landschappelijke kern te blijven binnen de Euregio Maas/Rijn, binnen Vlaanderen en binnen België. "Daarbinnen krijgt de landbouwer een prominente plek, en blijft Voeren een plek waar het goed wonen is en waar het toerisme binnen de grenzen van wat mogelijk is, kan blijven voortbestaan", aldus Digneffe.

Bron: Belga / eigen verslaggeving

Beeld: Regionaal Landschap Haspengouw & Voeren

Volg VILT ook via