nieuwsbrief

Inschrijven op de gratis nieuwsbrief

  
  

06.03.2018 Op 12 miljoen hectare in EU spoelt vruchtbare aarde weg

Bodemerosie kost jaarlijks 1,25 miljard euro aan landbouwopbrengst in de Europese Unie. De studiedienst van de Europese Commissie bestempelt erosie als de grootste bedreiging voor de bodemvruchtbaarheid en productiviteit van de landbouw. Ongeveer 7,2 procent van het Europese landbouwareaal – meer dan 12 miljoen hectare – krijgt er mee te maken. Het probleem stelt zich het felst in Italië, waar één derde van het landbouwareaal onderhevig is aan ernstige erosie. Voor Belgische boeren is het een minder groot probleem. Toch gelden er zowel in Vlaanderen als in Wallonië regels die afspoeling van water en modder op sterk hellende percelen moeten voorkomen.

De Europese Unie beschikt over 167 miljoen hectare landbouwgrond. Meer dan 12 miljoen hectare daarvan is niet in optimale conditie als gevolg van bodemerosie. Onderzoekers van de Europese Commissie kleven cijfers op de verliezen om het probleem hoger op de politieke agenda te plaatsen. Het productiviteitsverlies voor de landbouw wordt op 0,43 procent geraamd. Reken je dat om op basis van de prijzen van de meest geteelde gewassen in de 28 EU-lidstaten, dan kom je uit op 1,25 miljard euro aan gemiste opbrengsten. Het Joint Research Center wil bodemerosie niet opblazen tot een bedreiging voor de voedselzekerheid, maar financieel schadelijk voor de landbouwsector is het zeker.

“Grond is geen ongelimiteerd beschikbare hulpbron zodat we de landbouwbodem meer naar waarde moeten schatten. Meer inspanningen zijn nodig om de bodem te beschermen zodat landbouw kan inspelen op de stijgende voedselvraag”, laat het Joint Research Center optekenen. Bodemerosie heeft een directe kost voor landbouwers, een lagere opbrengst in de eerste plaats maar op termijn ook hogere bemestingskosten omdat de vruchtbare toplaag van een perceel bovenaan de helling wegspoelt. De samenleving als geheel deelt mee in het prijskaartje van erosie door modderstromen die opgekuist moeten worden, grond die onvruchtbaar wordt en meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen die wegspoelen en het milieu schaden.

In Italië is één derde van het landbouwareaal sterk onderhevig aan erosie zodat het jaarlijkse opbrengstverlies voor de landbouw er oploopt tot 619 miljoen euro. Voor de ganse EU gaat het zoals gezegd over 1.257 miljoen euro, zowat het dubbel, omdat erosie zich veel minder voordoet in Noord- en Centraal-Europa. De onderzoekers stippen wel aan dat het werkelijke financiële verlies wat hoger kan liggen omdat een aantal gewassen met een hoge toegevoegde waarde (wijngaarden, fruitplantages, enz.) niet meegenomen zijn in de berekeningen.

Niet in Italië (-2,6%) maar in Slovenië schat het Joint Research Center het relatieve productiviteitsverlies (-3,29%) het grootst in. Ook in Spanje, Griekenland, Roemenië en Kroatië vreet erosie aan het bodemkapitaal. Vreemd genoeg zijn er ook landen waar bodemerosie een positieve financiële impact krijgt toegedicht. “Het gaat om landen waar erosie een kleine impact op de landbouwopbrengst heeft. Zij ervaren er een concurrentieel voordeel van”, luidt de verklaring. Voor 15 landen samen, waaronder België, wordt dat voordeel geraamd op 97,3 miljoen euro. In de 13 overige lidstaten daalt het landbouwinkomen met 393 miljoen euro zodat het Europees landbouwinkomen 295,7 miljoen euro hoger zou kunnen liggen als vruchtbare grond niet zou wegspoelen.

In Vlaanderen gelden erosiebestrijdingsmaatregelen naargelang de hellingsgraad van percelen. Sterk erosiegevoelige percelen krijgen in de perceelaangifte van Vlaamse landbouwers een paarse of rode kleur. De steilste percelen zijn van oudsher meestal weilanden zodat er daar geen modder kan afspoelen. Op de circa 40.000 hectare rood ingekleurde percelen groeit niet alleen gras. Daar telen veehouders en akkerbouwers ook maïs, granen, bieten en aardappelen. Ze zijn dan verplicht om een groenbedekker in het najaar te zaaien of oogstresten bovenop te houden tijdens de winter. Andere teelttechnische maatregelen zijn bijvoorbeeld niet-kerende bodembewerking en drempeltjes aanleggen in ruggenteelten zoals aardappelen. Een aangepaste teelttechniek in combinatie met een grasbufferstrook kan de ergste problemen met erosie ondervangen.

Meer info: Land Degradation & Development 

Bron: eigen verslaggeving

Beeld: Departement Omgeving

Volg VILT ook via