nieuwsbrief

Inschrijven op de gratis nieuwsbrief

 

22.09.2016 "Schaalvergroting bij voeding boezemt angst in"

Waarom roept een fusie tussen Bayer en Monsanto zoveel tegenkanting op, terwijl de consument over schaalvergroting en consolidatie in andere sectoren zich nauwelijks zorgen maakt? “Dat komt omdat bij voedsel en landbouw grootschaligheid angst inboezemt. Het gevoel geen controle te hebben overheerst en wordt in de supermarkt bevestigd. Niemand vraagt om een lokale telefoonproducent, terwijl de wens om lokaal te eten en te zien waar ons voedsel vandaan komt, toeneemt”, zegt Louise O. Fresco, landbouw- en voedingsdeskundige van de Wageningen Universiteit.

In een opiniestuk in het Nederlandse NRC Handelsblad geeft Fresco aan dat met de overname van Monsanto door Bayer het niet zo is dat de hele voedselketen nu in een paar handen terechtkomt. “Toch weerhoudt dit velen niet van kritiek. Afgezien van enkele positieve uitlatingen door economen, is de teneur negatief tot apocalyptisch”, stelt ze. Volgens Fresco is het opvallend hoezeer de kritiek gebaseerd is op karikaturen uit het verleden. “Monsanto en Bayer worden gereduceerd tot de producent van Agent Orange, ggo’s en glyfosaat. Het ideaal van de critici lijkt een landbouw zonder chemicaliën en zonder genetica, terwijl iedere volkstuinder weet hoe moeilijk voedselproductie zonder chemicaliën is.”

Fresco is van mening dat er orde in de discussie moet geschapen worden. “In strikte zin is er geen sprake van een monopolie. De producten, zeg maar zaaizaad en gewasbeschermingsmiddelen, overlappen nauwelijks. Dus het marktaandeel groeit slechts licht, tot ongeveer 30 procent. Een EU-rapport stelt zelfs dat een fusie niet veel uitmaakt in vergelijking met de huidige situatie. De synergetische effecten zijn groot door de complementariteit, de reden waarom de bedrijven deze stap toch aandurven ondanks mogelijke reputatieschade”, stelt de landbouw- en voedingsdeskundige van Wageningen Universiteit.

Het is verkeerd om te suggereren dat de voedselketen nu in een paar handen komt. “Monsanto en Bayer zijn slechts leveranciers van een deel van de input voor een aantal gewassen. Na zaaizaad en pesticiden volgt nog een hele lange keten, van individuele boeren tot de verwerking en distributie. Deze bedrijven verkopen geen brood”, reageert Fresco. Ze wijst er ook op dat het gefuseerde bedrijf zich aan de Europese regels moet houden en dat de publieke opinie alles nauwlettend zal opvolgen.

Belangrijker volgens Fresco is om te kijken welke innovaties er worden ontwikkeld en wat de betekenis is voor het wereldvoedselvraagstuk. “Het pesticidengebruik per eenheid product daalt al jaren. De druk om dit verder te reduceren, is groot. Hoewel er nog grote markten te ontwikkelen zijn in Afrika, zal het accent eerder liggen op zaadverbetering. Niet zozeer door genetische modificatie, want daarvoor laten toezichthouders en publieke opinie weinig ruimte, maar wel door het toepassen van nieuwe genetica die niet leidt tot ggo’s”, voorspelt ze.

Fresco is van mening dat de echte paradigmaverschuiving in het gebruik van big data ligt, vandaag al ingezet door de overname van Climate Corporation door Monsanto. “Het nieuwe businessmodel is de levering van gedetailleerde voorspellingen over klimaat en bodem, kansen op ziekten en plagen gekoppeld aan genetica en dat vertaald naar aangepaste producten. Daarmee wordt Bayer-Monsanto een agrarische dienstverlener zonder weerga. Dat, naast de effecten voor boeren en de permanente dialoog met de samenleving, zouden de autoriteiten die de casus beoordelen, ook moeten bekijken.

Volgens haar doen Bayer en Monsanto er in ieder geval goed aan om alle kritiek, hoe eenzijdig soms ook, serieus te nemen en niet alleen met feiten te pareren. “Slechts een handjevol consumenten maakt zich zorgen om de dominantie van Tata, Apple of Google, maar bij voedsel en landbouw boezemt grootschaligheid nu eenmaal angst in”, aldus Fresco.  

Bron: De Standaard/NRC Handelsblad

Volg VILT ook via