nieuwsbrief

Inschrijven op de gratis nieuwsbrief

  
  

09.04.2020 Coronacrisis bezorgt Belpotato.be grote uitdagingen

Begin dit jaar werd de brancheorganisatie voor de aardappelteelt boven de doopvont gehouden. Twee maanden na die oprichting staat Belpotato.be voor de grootste crisis die de aardappelsector heeft gekend. De hele situatie kost Belpotato.be-voorzitter en landbouwer Jean-Pierre Van Puymbrouck behoorlijk wat uren slaap, maar hij blijft hoopvol. “In alle transparantie en met begrip voor alle standpunten proberen we als keten een uitweg te zoeken uit deze crisis. We staan in nauw contact met alle beleidsniveaus in ons land en blijven aandringen op Europese steunmaatregelen”, klinkt het.
Als brancheorganisatie verenigt Belpotato.be de verschillende schakels in de aardappelketen: de telers, de handel en de verwerking. De oprichting liet even op zich wachten, want ze was aanvankelijk voorzien in november 2018, maar de droge zomer van dat jaar en de mislukte aardappeloogst plaatsten de verhoudingen tussen telers en verwerking toen op scherp. Ruim een jaar later, in januari 2020, kon dan toch de oprichtingsakte van de brancheorganisatie ondertekend worden. Jean-Pierre Van Puymbrouck, aardappelteler uit Waals-Brabant en vertegenwoordiger in de brancheorganisatie voor de Waalse landbouworganisatie FWA, werd aangeduid als voorzitter.
 
Transparantie en begrip
 
Ondanks die valse start zit het overleg binnen de brancheorganisatie, nu de sector sinds de uitbraak van de coronapandemie zijn ergste crisis ooit meemaakt, nog goed. “Binnen het bestuur bespreken we de situatie in alle transparantie. Het feit dat we begrip hebben voor elkaar standpunt en dat we open communiceren is onze sterkte op dit moment”, zegt Van Puymbrouck. “Het besef is er dat we partners zijn in dit verhaal. Willen we onze koppositie behouden op vlak van export van verwerkte aardappelproducten, dan moeten we hier samen, als keten, een uitweg voor vinden.”
 
Voor die uitweg wordt vooral gekeken naar het Europese niveau dat de sleutel in handen heeft om marktmaatregelen te nemen. Mogelijke pistes zijn het ter beschikking stellen van stockageruimte voor de diepgevroren producten of steun voor het uit de markt nemen van aardappelen. Al een paar weken voert Belpotato.be overleg met de verschillende beleidsniveaus in ons land en met de Europese beslissingsnemers. “Iedereen is er zich bewust van dat de situatie van de aardappelsector op dit moment zeer penibel is en iedereen denkt mee. Maar of er effectief Europese maatregelen gaan komen, daar kan ik vandaag nog geen uitspraken over doen”, zegt de Belpotato.be-voorzitter.
 
De hele situatie kost Van Puymbrouck heel wat nachtrust. Niet alleen slorpt de brancheorganisatie een behoorlijk aandeel van zijn tijd op in deze crisisperiode, hij heeft zelf nog een landbouwbedrijf te leiden. In zijn bewaarloodsen ligt nog zo’n 8.000 ton aardappelen, waarvan 80 à 90 procent onder contract. Volgens de laatste cijfers van PCA en Fiwap lag er begin april in de Belgische bewaarschuren nog 1,7 miljoen ton aardappelen. Daarvan zou 540.000 ton voor de vrije markt bestemd zijn, de rest is afgedekt met een contract.
 
“De handel en de verwerkende industrie hebben bij monde van Belgapom gegarandeerd dat contracten zullen worden nageleefd, al kan er wel geschoven worden in datum van levering. De meeste leveringen zullen een maand tot anderhalve maand vooruit geschoven worden”, stelt hij. Heel wat verwerkende fabrieken liggen op dit moment volledig stil of zo goed als stil doordat de afzet zwaar is teruggevallen.
 
Grondige reiniging in kader van CIPC onder druk
 
Dat de contracten toch zullen nagekomen worden, is op zich een geruststelling voor de telers. Toch ziet Jean-Pierre Van Puymbrouck nog een ander problemen. “Dat de levertijd vooruit wordt geschoven, zal betekenen dat de aardappelloodsen wellicht pas in de periode half juli – half augustus volledig leeg zullen zijn. Met het eerste CIPC-vrije jaar voor de deur zijn de telers nochtans verplicht om hun loodsen volledig en zeer grondig te reinigen. Ik heb er al één van 1.500 ton gereinigd en dat heeft mij 150 extra manuren gekost, bovenop de normale jaarlijkse reiniging. In volle oogstperiode van de granen heeft een teler die tijd niet. We gaan er bij Europa dan ook op aandringen om de maximale toegelaten residulimiet (MRL) voor de kiemremmer tijdelijk te verhogen, zodat normale reiniging het eerste jaar volstaat en de grondige reiniging een jaar kan uitgesteld worden.”
 
Ook het nieuwe aardappelseizoen wordt gehypothekeerd door de huidige situatie op de aardappelmarkt. Omdat de industrie zijn contracten zal trachten na te komen, verschuift ook de nieuwe oogst met één tot twee maanden. Dat betekent dat er zo’n tien procent minder aardappelen nodig zijn, los van de voorraden die momenteel in de diepvriezers liggen van de verwerking. Een aantal verwerkers heeft de telers daarom gevraagd om contracten vrijwillig te ontbinden, al dan niet tegen een kleine vergoeding.
 
De Belpotato.be-voorzitter heeft geen zicht op het percentage contracten dat uit de markt moet genomen worden. Volgens hem is dat op dit moment nog koffiedik kijken. “Wanneer worden de maatregelen opgeheven? Op welke manier zal de markt zich herpakken? Dat zijn factoren waar we geen zicht op hebben”, klinkt het. Hij heeft ook geen duidelijkheid over de mate waarin telers bereid zijn om contracten op te zeggen en minder aardappelen te planten. “Het is ook niet evident. Heel wat telers sluiten seizoenpachten af met andere landbouwers. Je kan die toch niet plots laten weten dat je de grond niet meer hoeft? Bovendien moet het ook passen in de teeltrotatie om alsnog voor een andere teelt te kiezen”, benadrukt Van Puymbrouck.
 
Voor het overgrote deel van de aardappeltelers is de urgentie om maatregelen te nemen wel duidelijk, stelt hij. De impact van deze coronacrisis op de aardappelsector is dan ook enorm. “Als er geen maatregelen komen, dan zullen heel wat aardappeltelers het zeer moeilijk krijgen of de boeken moet sluiten. Maar ook de verwerkende industrie zal in nood komen. Op 12 jaar tijd is de verwerkte hoeveelheid aardappelen in ons land verdubbeld, tot 5,3 miljoen ton verwerkt product in 2019. Daarvoor hebben heel wat fabrieken zwaar moeten investeren en dus dreigen ook voor hen grote problemen als maatregelen uitblijven”, besluit hij in naam van de brancheorganisatie.
 
Boerenbond dringt aan op duidelijkheid
 
Ook bij Boerenbond klinkt de roep om duidelijkheid voor de aardappelsector luid. “Belpotato.be heeft de problemen geïnventariseerd. Wij dringen aan op snelle oplossingen, want de bewaarkosten bij onze telers lopen intussen op. De tijd dringt”, klinkt het in een persbericht.
 
De landbouworganisatie wijst er nogmaals op dat contracten moeten nageleefd worden. “Overmacht inroepen, gaat niet. De juridische adviezen hierover zijn duidelijk”, zegt Guy Vandepoel van Boerenbond. “De Economic Risk Management Group die door de overheid in het leven is geroepen, bewaakt de continuïteit in de verwerkingsketens. Van daaruit is een lijst verspreid met de nog beschikbare koelhuizen om verwerkt product op te slaan. Dus dat mag geen excuus zijn.”
 
Ook de vraag aan de telers om hun arealen voor het nieuwe seizoen bij te stellen, kan enkel wanneer er naar een evenwichtige oplossing wordt gezocht. “Niet alleen de teler mag de pineut zijn en opdraaien voor alle kosten. Het volledig aanrekenen van pootgoed aan de aardappeltelers is voor ons dan ook onaanvaardbaar”, luidt het.
 
Voor de vrije aardappelen die sinds de coronacrisis waardeloos zijn geworden, wil Boerenbond dat er een Europese aanpak van het probleem komt. “Maar die aanpak laat op zich wachten”, zegt voorzitter Sonja De Becker. Samen met de regionale ministers van landbouw zullen nog extra contacten gelegd worden met de Europese commissie en met EU-raadsvoorzitter Charles Michel.
 
De landbouworganisatie wil dat er op korte termijn duidelijkheid komt voor de aardappeltelers met vrije aardappelen. “Zij moeten weten of het zinvol is nog extra kosten te maken voor de bewaring als er geen afzetkanaal voorhanden is. Wij raden alle telers alvast aan om mogelijk bewijsmateriaal over afvoer of vernietiging van aardappelen te bewaren. We vragen dat er snel een plan van aanpak komt.” In dat kader noemt Boerenbond de coronacrisis alvast “een heuse proof of the pudding’ voor de pas opgerichte brancheorganisatie Belpotato.be.

Bron: eigen verslaggeving

Volg VILT ook via